التخطي إلى المحتوى الرئيسي

گه‌ردنتان ئازاد بێت.. بیانسووتێنن ‌

خالد سلێمان‌19/7/2013
له‌سه‌ره‌تای ساڵانی نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی رابردوودا، كاتێك ئیسلامییه‌كی توندڕه‌و به‌چه‌قۆ هێرشی كرده‌ سه‌ر رۆماننووسی به‌ناوبانگی میسری نه‌جیب مه‌حفوز نه‌یده‌زانی رق و كینه‌كه‌ی له‌به‌ر چییه‌و ته‌نانه‌ت ئه‌و رۆمانه‌شی نه‌خوێندبووه‌وه‌ كه‌(جیهادی ئیسلامی)و گروپه‌ ئیسلامییه‌كانی تری ئه‌و وڵاته‌ (نه‌جیب مه‌حفوز)یان له‌سه‌ر ته‌كفیر كردبوو. كه‌ له‌دادگا لێیان پرسی ئایا ئه‌و رۆمانه‌ی خوێندۆته‌وه‌، وه‌ڵامه‌كه‌ی به‌ نه‌خێر بوو.
له‌ڕاستیدا به‌رپرسیارێتی هه‌وڵی تیرۆركردنی ئه‌و رۆماننووسه‌ به‌ناوبانگه‌ له‌ئه‌ستۆی ئه‌و پیاوه‌دا نه‌بوو كه‌ (چه‌قۆكێش)ی جیهادییه‌كان بوو، به‌ڵكو قوربانی ئه‌و فه‌زا سیاسییه‌ی بوو كه‌ جیهادییه‌كان و ئیسلامییه‌كانی تر دروستیان كرد.
لێره‌وه‌ ده‌مه‌وێ بڵێم ئه‌و دوو سێ گه‌نجه‌ی كه‌لار وا كتێبه‌كانی (جه‌مال غه‌مبار)ی شاعیریان سووتاند، به‌رپرسی راسته‌وخۆی رووداوه‌كه‌ نین، به‌ڵكو به‌رپرسیاری یه‌كه‌م و كۆتایی ئه‌و فه‌زا سیاسییه‌یه‌ وا چه‌ند ساڵێكه‌ له‌ وردستاندا دروستكراوه‌. هه‌روه‌ها ئه‌و راگه‌یاندنه‌ نه‌فه‌س فاشیزمه‌یه‌ كه‌ كه‌وتۆته‌ وێزه‌ی جه‌مال غه‌مبار.
ئه‌و كه‌سانه‌ی كتێبه‌كانیان سووتاند، شیعره‌كانیان نه‌خوێندۆته‌وه‌ یان لێیان تێنه‌گه‌یشتوون، هه‌روه‌ها له‌ئازادی و بنه‌مای ئازادی تاكه‌كانیش تێنه‌گه‌یشتوون، چونكه‌ بچووكترین بنه‌مای ئازادی پاراستنی مافی ده‌نگدان و ده‌نگ نه‌دان و خۆهه‌ڵبژاردنه‌.
به‌ڵام ئه‌وه‌ی روونه‌و ئاشكرایه‌، ئه‌و كه‌سانه‌ی كتێب ده‌سووتێنن، ئامرازو كه‌ره‌سته‌ی فه‌زایه‌كی سیاسی وه‌هان، پێش هه‌موو شتێك تیایدا ده‌ست له‌ به‌هاو هاوبه‌شی كۆمه‌ڵایه‌تی و كلتووری ده‌وه‌شێنرێت. یه‌كێكیش له‌خه‌سڵه‌ته‌ دیاره‌كانی دیارده‌ی پۆپۆلیست، كه‌ بۆی هه‌یه‌ له‌قۆناغێكی دیاریكراودا ببێته‌ بزووتنه‌وه‌یه‌كی فاشی، لێدانی به‌هاو هاوبه‌شێتیی كۆمه‌ڵایه‌تی و كلتوورییه‌ پێش لێدانی سیاسه‌ت و سیستمی حوكمڕانی.
ئه‌و كه‌سانه‌ی كتێبه‌كانیان سووتاند، هێزو ئه‌نێرجی ئه‌وه‌شیان تێدایه‌ جه‌مال غه‌مبار خۆی بسووتێنن، چونكه‌ لێره‌دا كتێبه‌كان ره‌مزو سه‌رمایه‌ی كه‌سه‌كه‌ن و له‌مێژووی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و كلتووریدا رووداوی له‌م بابه‌ته‌ زۆرن و له‌ژماردن نایه‌ن.
پرسیاری من لێره‌دا ئه‌وه‌یه‌، بۆ گه‌رمیان و كه‌لار ببنه‌ فه‌زای ئه‌م دیارده‌یه‌ و گه‌نجی گه‌رمیانی ببنه‌ ده‌ستپێشخه‌ریی كتێب سووتاندن؟. هه‌ڵبه‌ته‌ وه‌ڵامه‌كه‌ نه‌ لای من و نه‌ لای ئه‌و كه‌سانه‌یه‌ كتێبه‌كانیان سووتاند، به‌ڵكو لای ئه‌و فه‌زا سیاسییه‌یه‌ كه‌دروست بووه‌و هه‌ندێ كه‌ناڵی سیاسی و راگه‌یاندن سه‌كۆو ده‌رگای زه‌به‌لاحیان بۆ دروست ده‌كه‌ن.
ئه‌گه‌ر من له‌جێگای جه‌مال غه‌مباربم به‌و كه‌سانه‌ ده‌ڵێم گه‌ردنتان ئازاد بێت و ئۆباڵی ئه‌م كاره‌تان ده‌خه‌مه‌ ئه‌ستۆی ئه‌وانه‌ی ئه‌م ئاگردانه‌یان بۆ ئێوه‌ دروستكردووه‌.

سەرچاوە: ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ

تعليقات

المشاركات الشائعة من هذه المدونة

أزمة المياه تهدّد الشرق الأوسط.. والعراق على الخط الأحمر

خالد سليمان  يشير مدير المعهد العلمي للبيئة في جامعة جنيف مارتن بينيستون إلى ذوبان شبه كلي لثلوج جبال الألب نهاية القرن الحالي، حيث لا يبقى سوى القليل منه في الأعالي. يعود سبب ذوبان هذه الثلوج التي تغذي أنهار (راين، دانوب، بو، رون) ويعتمدها ١٦٠ مليون نسمة في غالبية أنحاء أوروبا للزراعة والنقل والطاقة والغذاء، إلى التغيير المناخي وارتفاع درجات حرارة الأرض، ناهيك عن الازدياد السكاني حيث تشير الإحصائيات المتوقعة إلى وصول نسبة سكان المعمورة إلى ١٠ ملايين نهاية هذا القرن.  كانت هذه الصورة بداية لمؤتمر دولي بعنوان “السلام الأزرق” حول دور المياه في السلام والتنمية المستدامة في الشرق الأوسط نظمه Stratigic Foresight Group وجامعة جنيف بالتعاون مع وكالة سويسرا للتنمة والتعاون الاسبوع الثاني من شهر أكتوبر ٢٠١٥. 

مەرگی زانستە مرۆییەکان

خالید سلێمان   لەناوەڕاستی هەشتاکانی سەدەی ڕابوردوودا توێژەرو بیرمەندی بەریتانی ستیڤن ڕۆز و چەند توێژەرو بیرمەندێکی کەنەدی و ئەمریکی کتێبێکیان بەناونیشانی (زیندەناسی و ئایدیۆلۆژیاو سروشتی مرۆڤایەتی) بڵاوکردەوەو لە کاتی خۆیدا دیبەیتێکی فراوانی لە نێوان دەستەبژێری سیاسی و ئەکادیمی و زانستی ئەوروپاو ئەمریکادا دروست کرد. هۆکاری ئەو دیبەیتەش ئەوەبوو کە نووسەرانی کتێبەکە لەگەڵ ئەوەی وڵامی ئەو ڕەوتە زانستیەیان دایەوە کە پێیان وابوو مەسەلەی ژیریی لای مرۆڤ پەیوەستە بە پێکهاتەی جینەوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ڕەخنەیەکی ڕاستەوخۆ بوو دژی سیاسەتی سەرۆکی ئەمریکا رۆناڵد ڕیگن و سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا مارگرێت تاتشەر، چونکە لە سیاساتی گشتیدا پاڵپشتی ئەو ڕەوتە زانسیتیەیان دەکرد کە جیاوازیە کۆمەڵایەتیەکان دەگەڕێنێتەوە بۆ جیاوازی لە پێکهاتەی "جینی" و هۆکارە ئابووری و سیاسی و ئایدیۆلۆژیەکانیان پشت گوێ دەخست.   ساڵی ١٩٥٩ زانای فیزیاو ڕۆماننووسی بەریتانی چارلز پێرسی سنۆ لە وانەیەکدا لە زانکۆی (کامبرێدج)، هێڕشێکی توند دەکاتە سەر زانستە مرۆییەکان و بەشێوەیەک وەسفیان دەکات کە هیچ پێشکەش مرۆڤایەتی ناکەن...

التاريخ المُهمّش للتغيّر المناخي: الاستعمار أولاً ثم الثورة الصناعيّة

خالد سليمان   لو تكّلمت السلاحف النهرية العملاقة في حوض نهر الأمازون عن سرقة بيوضها، لو نطقت النباتات في جزر الكاريبي وعبرت عن تعرضها للإبادة البيئية، ولو غنّى طيرا البطريق الكبير في الشمال الأطلسي والدودو في جزر المحيط الهندي وتحدثا عن حكايات انقراضهما على يد الأوروبيين، لحصلنا على رواية مختلفة عما نقرأه اليوم عن الغزو الأوروبي للعالم نهاية القرن الخامس عشر وبداية السادس عشر. رواية عنوانها “الاستعمار”، تكشف تاريخاً عما يتداول عن بداية التغيّر المناخيّ وتدمير البيئة.