التخطي إلى المحتوى الرئيسي

لەودیو تیرۆرکردنی "کاوە"وە


خالد سلێمان
یەکێک لە هاوڕێ نزیکەکانم، پرسیاری ئەوەی لێکردم ئەگەر شتێکم لەسەر تیرۆر کردنی کاوە گەرمیانی نووسیبێت، ئەم پرسارە لە هاوڕێیەکی نزیکمەوە جێگەی سەرسوڕمانم بوو، چونکە لەگەڵ ئەوەی لە چرکەساتی ڕوودانی تاوانەکەدا لە دەرەوەی کوردستان بووم، لەسەر دیوارو پەیجی فەیسبووکەکم ئەم چەند وشەیەم نووسی:" ئەمە چی تیرۆرێکە، چی ژینگەیەکی مافیایی و کوشتنی ڕۆتینییە بەم شێوەیە کۆتای بەژیانی گەنجێک دێنێت. لەوە زیاتر شەرمەزار نابین، هەزار جار ئیدانەو تەعزێباری و خەم و پەژارە بۆ ڕۆژنامەنووس کاوە گەرمیانی". 
ئەم پەرەگرافە تەنها هەڵوێستێکەو هیچی تر. لە دووای تاوانی وەک ئەوەی لەلایەن بازنەیەکی مافیا ئاساوە دژی کاوە گەرمیانی ئەنجامدرا، تەنها دەتوانین هەڵوێست وەربگرین و، تەشریحکردنی  ئاکتی تاوانەکەو میکانیزمەکانی و لە پێش هەموو شتێکەوە کولتورو مانتالێتی کوشتن کاتێکی زیاتری دەوێت.
بەڵام بۆچی نووسەرو ڕۆژانامەنووس بەوە تاوانبار بکرێژ کە بێدەنگ بووەو لەو چرکەیەدا هیچی نەنووسیوە، ئایا ئەگەر لەهەمان چرکەدا هیچی نەووت بەشدارە لە تاوانەکەدا، یان پشتیوانی دەکات و پێی خۆشە، یان دەترسێت؟. ئەگەر وا بێت و بەم پێوەرە هەڵوێست و ڕووداوەکان پێکەوە گرێ بدرێن، ئەوا هەموو نووسەرانی کوردستان لە گۆشەیەکدا، سوچێکدا، پەنایەکدا لەبەر هەر هۆیەک بێت لە شتێک بێدەنگ بوون یان هیچیان بۆ نەنووسراوە یان بەبێدەنگی هەڵوێستیان وەرگرتووە، یان نەیانویستووە شتێک بڵێن و، دەبێت وەک بەشدارو بێباک و دڵخۆش بەتاوانەکە تەماشا بکرێن!.
باشە خۆ هەمووان لەسەر کوشتنی کۆمۆنیستەکانی ناو شاری سلێمانی قسەمان نەکرد، هەموومان لەبەرامبەر تیرۆر کردنی شێخ  ستارو سۆرانی مامەحەمە هەڵوێستمان نەنواند، هەموومان دەربارەی تیرۆرکردنی سەردەشت عوسمان نووسین و قسەمان نەبوو. لە کاتی خەباتی چەکداری شاخدا بەشێکی زۆر لەگەڵ کوشتنی محەمەد موکری-دا بوون لەبەر ئەوەی چیرۆکی سەگوەڕی نووسی، ژمارەیەکی زۆر باسی شاکر فەتاح-ی نەکرد، بەڵام ئەمانە پێوەر نین و کارێکی دوور لە مۆرالە بەم شێوەیە دادگایی نووسەرو ڕۆژانامەنووس بکرێت، چونکە بێدەنگی لە هەموو کاتێکدا نیشانەی ڕازیبوون نیەو بەشێکی زۆر لە تورەبوونیش لە خۆدەگرێت.
من لە پاڵ نووسینی ئەو چەند دێڕەی لە تونس-ەوە وەک هەڵوێست لەبەرامبەر تیرۆر کردنی کاوە گەرمانی لەلایەن باندێکی مافیا ئاساوە، تەنها لەبەر ئەوەی کاری لەسەر گەندەڵی و دزی و دەست ڕۆیشتووەکان دەکرد بڵاوم کردەوە، دەمەوێت بڵێم ئاسانترین شت ئەوەیە هاوار بکەین و هەرچی وشەو ناوی شیاوی جۆراوجۆرو پڕ بەپێستی بکوژەکان هەیە بەکار بێنین، هەمووشمان باش دەزانین کە میزاجی عام ئەمەی دەوێت، خوای دەکرد هەر دووای هاوار کردنەکە، قسەکەرەکان دەچوون لەگەڵ بکوژەکاندا دەژیان. بەڕای من گرنگ ئەوەیە هەر هەڵوێست و قسەو نووسینێک، فەزای پشت ئاکتی تیرۆرو کوشتنەکەو ئەو ژینگە کۆمەڵایەتی و سیاسی و ئابوورییە بخوێنێتەوەو هەروەها ئەو ژینەگەیە کە بکووژی "ئەعساب" سارد بەرهەم دێنێت و دەیکاتە بورغوو بە جەستەی ماشێنی کوشتنەوە، بە دەربڕینێکی تر ئەو ژینگەیەی تاوان دەکاتە کارێکی ڕۆتینی و کاراکتەرەکان بەشێوەیەکی ئاسایی ئەنجامی دەدەن.
ئەو کەسانەی وا جاری یەکەم بەبەرد لە دەرگاکەی کاوە گەرمیان-یان دەدا، بەرهەمی ژینگەی ڕۆتینن کە کوشتن تیایدا ئاساییە وەک هەر کارێکی تر، وەک ناخواردن، یاریکردن، خەوتن، ڕێکخستنی کاغەزی سەر مێزێک، بورغوون و ئامرازە گەورەکانی کوشتن پێکەوە گرێ دەدەن، بۆیە بە ئەعسابی ساردەوە شەوێکی تر دەگەڕێنەوەو ئەم جارەیان لە دایکی دەپرسن کە ئەگەر ماڵەوە بێت و بتوانێت بانگی بکات و بەبێ باکی و خوێن ساردییەوە دەیکوژن. ئەوەی لێرەدا دەمەوێت بیڵێم ئەوەیە کە ئێمە جگە لە چالاکی مەدەنی و سیاسی و یاسایی دژی تیرۆرو ئەنجامدەرانی، پێویستمان بە تێگەیشتنە لەو فەزا سیاسی و کۆمەڵایەتی وا ئەم جۆرە تاوانە بەرهەم دێنێت و دەیکاتە ترسێک کە ئەگەر رێگەی لێ نەگیرێت، دەکرێ نەک تەنها وەک دەرکەوتەیەکی ترسناک، بەڵکو وەک تارمایی فاشیەت لە ناو خودی سیاسەتدا تەماشا بکرێت. 
خراپترین سیاسەت ئەوەیە، کە جیگای تیرۆری تیادا دەبیتەوە. لە کوردستانیشدا، تیرۆرو هەڕەشەی لەناوبردن بەشێک بوون لە بزووتنەوەی سیاسی کوردی، بەڵام ئەوەی لەم ساڵانەی دووایدا لە کوردستان ڕوویداو کوشتن لە بەردەم زانکۆداو لەناو ماڵداو زەبەلاحبوونی بازنەی مافیایی لە ناو حزبی سیاسیداو کپکردنی دەنگی گەنجێکی وەک کاوە، ئەمە ئەو قۆناغەیە کە دەبێت لە بەردەمیدا بووەستین و لە خۆمان بپرسین، تیرۆر لە کوێی ئێمەدایەو چۆن دەتوانین ڕووبەڕووی ببینەوە؟      

تعليقات

المشاركات الشائعة من هذه المدونة

أزمة المياه تهدّد الشرق الأوسط.. والعراق على الخط الأحمر

خالد سليمان  يشير مدير المعهد العلمي للبيئة في جامعة جنيف مارتن بينيستون إلى ذوبان شبه كلي لثلوج جبال الألب نهاية القرن الحالي، حيث لا يبقى سوى القليل منه في الأعالي. يعود سبب ذوبان هذه الثلوج التي تغذي أنهار (راين، دانوب، بو، رون) ويعتمدها ١٦٠ مليون نسمة في غالبية أنحاء أوروبا للزراعة والنقل والطاقة والغذاء، إلى التغيير المناخي وارتفاع درجات حرارة الأرض، ناهيك عن الازدياد السكاني حيث تشير الإحصائيات المتوقعة إلى وصول نسبة سكان المعمورة إلى ١٠ ملايين نهاية هذا القرن.  كانت هذه الصورة بداية لمؤتمر دولي بعنوان “السلام الأزرق” حول دور المياه في السلام والتنمية المستدامة في الشرق الأوسط نظمه Stratigic Foresight Group وجامعة جنيف بالتعاون مع وكالة سويسرا للتنمة والتعاون الاسبوع الثاني من شهر أكتوبر ٢٠١٥. 

مەرگی زانستە مرۆییەکان

خالید سلێمان   لەناوەڕاستی هەشتاکانی سەدەی ڕابوردوودا توێژەرو بیرمەندی بەریتانی ستیڤن ڕۆز و چەند توێژەرو بیرمەندێکی کەنەدی و ئەمریکی کتێبێکیان بەناونیشانی (زیندەناسی و ئایدیۆلۆژیاو سروشتی مرۆڤایەتی) بڵاوکردەوەو لە کاتی خۆیدا دیبەیتێکی فراوانی لە نێوان دەستەبژێری سیاسی و ئەکادیمی و زانستی ئەوروپاو ئەمریکادا دروست کرد. هۆکاری ئەو دیبەیتەش ئەوەبوو کە نووسەرانی کتێبەکە لەگەڵ ئەوەی وڵامی ئەو ڕەوتە زانستیەیان دایەوە کە پێیان وابوو مەسەلەی ژیریی لای مرۆڤ پەیوەستە بە پێکهاتەی جینەوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ڕەخنەیەکی ڕاستەوخۆ بوو دژی سیاسەتی سەرۆکی ئەمریکا رۆناڵد ڕیگن و سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا مارگرێت تاتشەر، چونکە لە سیاساتی گشتیدا پاڵپشتی ئەو ڕەوتە زانسیتیەیان دەکرد کە جیاوازیە کۆمەڵایەتیەکان دەگەڕێنێتەوە بۆ جیاوازی لە پێکهاتەی "جینی" و هۆکارە ئابووری و سیاسی و ئایدیۆلۆژیەکانیان پشت گوێ دەخست.   ساڵی ١٩٥٩ زانای فیزیاو ڕۆماننووسی بەریتانی چارلز پێرسی سنۆ لە وانەیەکدا لە زانکۆی (کامبرێدج)، هێڕشێکی توند دەکاتە سەر زانستە مرۆییەکان و بەشێوەیەک وەسفیان دەکات کە هیچ پێشکەش مرۆڤایەتی ناکەن...

التاريخ المُهمّش للتغيّر المناخي: الاستعمار أولاً ثم الثورة الصناعيّة

خالد سليمان   لو تكّلمت السلاحف النهرية العملاقة في حوض نهر الأمازون عن سرقة بيوضها، لو نطقت النباتات في جزر الكاريبي وعبرت عن تعرضها للإبادة البيئية، ولو غنّى طيرا البطريق الكبير في الشمال الأطلسي والدودو في جزر المحيط الهندي وتحدثا عن حكايات انقراضهما على يد الأوروبيين، لحصلنا على رواية مختلفة عما نقرأه اليوم عن الغزو الأوروبي للعالم نهاية القرن الخامس عشر وبداية السادس عشر. رواية عنوانها “الاستعمار”، تكشف تاريخاً عما يتداول عن بداية التغيّر المناخيّ وتدمير البيئة.